header ZZ

header ZZ mobiel

maandag, 17 juli 2017 07:43

Grote verschillen in ‘bijzonder melkprijsjaar’


De melkprijs in 2016 voelde als een dieptepunt, maar was dat niet. In crisisjaar 2009 was de gemiddelde uitbetaalprijs nog lager. Toch gaat 2016 de ge-schiedenis in als ‘een bijzonder melkprijsjaar’ met grote verschillen in uitbetaal-prijzen en een flink prijsherstel in de tweede helft. Met dank aan vet.

Tekst: Bert Westenbrink

De almaar grotere invloed van de wereldzuivelmarkt op de melkprijzen zorgen voor steeds hogere pieken en die-pere dalen. Het is een achtbaan, zei onderzoeker Willem Koops van ZuivelNL vorige maand toen hij de internatio-nale melkprijsvergelijking van LTO toelichtte. “Maar gemiddeld doen we het niet slechter,” voegde hij eraan toe.
Uit de grafiek met de gemiddelde melkprijzen sinds 1999 blijkt dat gemeten over de laatste vier jaar de gemiddel-de melkprijs uitkwam op € 34,06. “En die prijs ligt hoger dan de gemiddelde melkprijs in de vier jaar daarvoor. Die was
€ 32,07,” stelde Koops.

Relativering
Daarmee relativeerde de analist van Zuivel NL enigszins de lage gemiddelde melkprijs van 2016 en ook de consta-tering dat de melkprijsdip ‘nog nooit zo lang duurde’; in een vierjarig perspectief deed de melkprijs iets minder pijn, ook al kampten veel melkveebedrijven vorig jaar met liquiditeitsproblemen. De gemiddelde melkprijs be-droeg vorig jaar in Europa € 28,30 per 100 kg melk, net iets meer dan in het crisisjaar 2009, zo blijkt uit de melk-prijsvergelijking.
In meerdere opzichten gaat 2016 de geschiedenis in als ‘bijzonder melkprijsjaar’, stelde voorzitter Kees Romijn van de LTO-vakgroep melkveehouderij. Zo waren er grote maandelijkse prijsverschillen. En ook tussen de zuivel-ondernemingen waren de verschillen in de uitbetaalprijzen groot. Koploper Granarolo uit Italië (de traditionele nummer een, het Finse Hameenlinnan Osuusmeijeri, staat niet meer in de lijst) betaalde bijna € 14 per 100 kg melk meer dan de hekkensluiter, het Ierse Glanbia. In Nederland speelde de fosfaatproblematiek, als gevolg waarvan veel melkkoeien naar de slacht gingen. Toch bleef de melkaanvoer op peil, stelde Romijn. “We hadden 7 tot 8 procent minder melkkoeien, maar op een of andere manier hebben we toch meer melk aangevoerd.”
Halverwege het jaar leek de gemiddelde melkprijs op weg naar een nieuw dieptepunt, maar in de tweede helft trok de in de zomer van 2014 begonnen prijsdaling weer aan. De gemiddelde Europese melkprijs van € 28,30 per 100 kg (bij 3,2 procent vet en 3,4 procent eiwit) was wel 8,9 procent (€ 2,77) lager dan in 2015.

Opleving
In 2016 was er sprake van een aanbod gedreven markt. In het eerste kwartaal groeide de wereldwijde melkplas, met name door toedoen van de melkveehouderij in Noordwest-Europa; vanaf juni daalde het mondiale aanbod, waarna het prijsherstel zich inzette. Die opleving ging aanvankelijk voorbij aan de magere melkpoeder, waardoor de interventievoorraden tot in de tweede helft van het jaar bleven oplopen.
Met name vet gerelateerde producten als boter, kaas en volle melkpoeder noteerden in de tweede helft van het jaar fors hoger. De positieve waardering van vet trok in de eerste helft van 2017 door, ook toen de zuivelmarkt in het begin van dit jaar onder druk kwam te staan. De boternotering steeg sinds februari onafgebroken. “Eind mei lag deze op een recordniveau van ruim boven de € 500 per 100 kg.” In haar kielzog nam boter de prijzen van volle melkpoeder en kaas mee.

Herwaardering
De herwaardering voor vet is opvallend. Die begon in 2014 in Amerika, aldus Koops. De reden is, licht hij toe, dat op basis van nieuw onderzoek werd vastgesteld dat vet helemaal niet zo slecht is voor de gezondheid dan gedacht. Dat luidde de vetopleving in. Koops: “De hogere melkprijzen in de USA van de afgelopen jaren kwamen vooral door de hogere prijs voor het vetcomponent.”
In de ranglijst met zuivelondernemingen deed FrieslandCampina het beter dan het Europese gemiddelde. De Ne-derlandse coöperatie kwam uit op een gemiddelde melkprijs van € 30,80, dat is € 2,42 lager dan in 2015, een da-ling van 7,3 procent. Dat is goed voor plek vier in de Europese ranglijst met zestien melkverwerkers. In de toelich-ting stelt het prijsonderzoek dat FrieslandCampina de melkprijsdaling met een relatief hoge nabetaling heeft weten te beperken, een gevolg van de goede bedrijfsresultaten in de tweede helft van 2016.
DOC Kaas, de andere Nederlandse onderneming in de lijst, kwam met een melkprijs van € 23,96 uit op plek vijf-tien. Het Ierse Glanbia deed het nog slechter met een melkprijs van € 22,99. Beide bedrijven wisselden daarmee van plaats; in 2015 was DOC Kaas hekkensluiter. Het is overigens de laatste keer dat de Nederlandse kaasprodu-cent in de lijst staat, kondigde Koops aan. De reden is dat DOC Kaas is opgegaan in DMK, de Duitse zuivelcoöpe-ratie die op plaats dertien (€ 24,71) staat in de lijst.
In het overzicht doen de Ierse zuivelondernemingen het relatief slecht. De drie, Kerry, Dairygold en Glanbia, staan onder in de lijst. Een aanwijzing dat de Ierse zuivelsector die relatief veel melk verwerkt in basisproducten en ook relatief veel exporteert, in een dip zit? Koops: “De hoogte van de melkprijs lijkt minder belangrijk, want de kost-prijs is laag. En door een flinke productie-uitbreiding hebben de Ierse melkveehouders bij een lagere melkprijs toch hun inkomsten redelijk op peil kunnen houden.” Daar komt bij dat de melkveehouders indirect via hun coöpe-raties veel aandelen bezitten in de beursgenoteerde ondernemingen Kerry en Glanbia. De goed renderende bedrij-ven keren jaarlijks een flink dividend uit, aldus Koops.

Nieuw-Zeeland
Om de prestaties van de Europese zuivelondernemingen in een bredere context te plaatsen, worden ook de uitbeta-lingsprijzen van bedrijven buiten de EU bijgehouden. En in dat lijstje staat de onderneming die de beste melkprijs heeft uitbetaald (Emmi, € 47,46) en het concern dat als enige de melkprijs wist te verhogen met maar liefst 33 procent: Fonterra uit Nieuw-Zeeland. De grootste zuivelexporteur ter wereld die circa 87 procent van de boerde-rijmelk in Nieuw-Zeeland verwerkt, kwam uit op een melkprijs van € 28,02 en zou daarmee in middenmoot van de lijst zijn geëindigd, net onder Arla Foods DK (€ 28,28).
De vorig jaar ingezette sterke stijging van de melkprijs zet Fonterra dit jaar voort, ook voor het nieuwe melksei-zoen dat in juni is begonnen. Dat was voor Koops een van de redenen om te voorspellen dat de melkprijs voorlopig in de lift blijft zitten. “Als Fonterra goede signalen afgeeft, dan is dat goed nieuws.”


Franse model als voorbeeld
Evenals vorig jaar vroeg onderzoeker Willem Koops van ZuivelNL bij de presentatie van de Europese melkprijsvergelijking aandacht voor de prestatie van de Franse zuivelondernemingen (Danone, Sodiaal, Savencia, Lactalis). Die doen het in jaren met lage melkprijzen minder slecht, aldus Koops. Een gevolg van de Franse melkprijssystematiek gebaseerd op contracten, waarbij gewerkt wordt met een basisprijs voor standaardmelk en lage prijzen voor ‘overschotmelk’ die boven op de afgespro-ken hoeveelheid melk wordt geleverd. De basisprijs is gebaseerd op de gemiddelde prijs in het vorige jaar plus een maandelijk-se aanpassing op basis van marktindicatoren (indexatie), die voor een aanzienlijk deel zijn gebaseerd op de afzet op de thuis-markt en minder op de export. Gevolg: minder fluctuaties.
Koops herhaalde de suggestie dat de Franse systematiek als voorbeeld zou kunnen dienen voor Nederlandse zuivelonderne-mingen. Waarom blijft hij daarop wijzen? “Ik vind dat we serieuzer naar hun systematiek van contracten (maximumleveringen en prijsindexatie) moeten kijken. Ik begrijp hoe het bij coöperaties werkt, maar ik vind dat er nagedacht moet worden of het systeem van onbeperkte leverings- en afnameplicht nog steeds de juiste is.” Vervolgens wijst de onderzoeker op de strategie in de Nederlandse zuivel, met melkveehouders die maar blijven inzetten op groei. “Ik vind het zeer frustrerend dat deze groei heeft moeten leiden tot de huidige kunstgrepen, zoals het fosfaatreductie-plan.”

Login om meer te lezen

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.

Zoeken

Advertenties