Nelly Frees Riggelsen (links) manager verkoop & marketing bij Naturmælk en ledencontactpersoon Henriëtte Haagmans.
De piepkleine Deense biologische zuivelcoöperatie Naturmælk heeft duurzaamheid als verdienmodel en zoekt via verschillende melkstromen naar niches in de Deense markt voor biologisch voedsel. Grøn Trepart, het nationale groene landbouwakkoord, wekt irritatie. “Onze boeren werken al lang op een zo natuurlijk mogelijke manier.”
De biologische zuivelcoöperatie Naturmælk , gevestigd vlakbij de grens met Duitsland in Tinglev, is een kleine, eigenwijze melkverwerker. Deze is opgericht door een aantal melkveehouders die hun biologische melk zelf verwerken en afzetten, vertelt verkoopmanager Nelly Frees Riggelsen.
In 2017 is gefuseerd met de biologische melkverwerker Øllingegaard in Skævinge op het eiland Sjælland. Op 1 oktober 2024 heeft Naturmælk schapenbedrijf annex zuivelbereider Hårbølle Mejeri op het schiereiland Møn gekocht. De producten die ze daar maken – kaas, yoghurt, karnemelk en room – worden alleen verkocht aan toprestaurants in Denemarken. Naturmælk is
uitgegroeid tot een no-nonsense coöperatie met 33 leden en vijf leveranciers, met korte lijnen en een neus voor niches in de grote Deense biologische markt.
Bio-plus
Je zou Naturmælk bio-plus kunnen noemen, vanwege de grote aandacht voor bodem, natuur en landschap. Zo zijn de leden/leveranciers verplicht bijen te houden. Al het grasland is kruidenrijk en de boeren moeten elk jaar een nieuwe biotoop maken voor een zo divers mogelijke fauna. Ook moeten ze jaarlijks een klimaatregel doorvoeren. “Dat kan zijn de toepassing van ledlampen of een betere voerefficiëntie. Maar ook biogasproductie of een windmolen”, zegt Fees Riggelsen. “Wij staan voor biodiversiteit en praten nu met onze leden hoe we regeneratieve principes kunnen toepassen om ons nóg meer te onderscheiden.” “Wij willen
regeneratieve landbouw praktisch maken voor onze boeren”, zegt de in Nederland geboren Henriëtte Haagmans. Zij is bij Naturmælk contactpersoon voor de veehouders.
“We praten ook met onze boeren over de mogelijkheden plantaardige eiwitten voor ons te produceren in de vorm van tuinbonen, veldbonen, kikkererwten en lupinen. Op onze locatie Øllingegaard kunnen we daar producten van maken.” De coöperatie ziet dit als een grote kans in Denemarken. Dagelijks worden een miljoen maaltijden in bedrijfsrestaurants, keukens in
ziekenhuizen en verzorgingstehuizen geleverd. Mogelijk komen daar ook scholen bij. Haagmans: “Op scholen in Denemarken worden al geen producten met dierlijk eiwit meer geserveerd.”
Meerdere melkstromen
Naturmælk verwerkt jaarlijks 42 miljoen kilo melk en deze relatief bescheiden hoeveelheid wordt ook nog eens opgedeeld in diverse melkstromen, zoals biologisch, biodynamisch, jerseymelk
en hooimelk. De coöperatie levert ook ‘deelmelk’, afkomstig van vier bedrijven waar de kalveren na geboorte bij de koeien blijven. Daarnaast verzorgt ze de productie van de geografisch beschermde Barsømelk, afkomstig van één bedrijf op het gelijknamige eilandje ten westen van
Jutland. De melkstromen worden verwerkt tot 200 verschillende producten: van melk, crème fraîche, karnemelk, kaas en yoghurt tot producten als havermelk en ferm (soort gefermenteerde thee). Daarvan gaat 25 procent naar de foodservice en vijf procent belandt in maaltijdboxen. De helft vindt zijn weg naar supermarkten, waarbij een groot deel als huismerk voor ketens als Lidl, Netto en Bilka. De resterende melk gaat voor een deel naar de in Denemarken vermaarde ijsmaker ‘Hansens Is’.
Grøn Trepart
Het noemen van de Grøn Trepart, het eind vorig jaar door het Deens parlement goedgekeurde groene landbouwakkoord, doet de wenkbrauwen van Frees Riggelsen en Haagmans fronsen.
,”Het is vooral gemaakt voor de gangbare zuivel”, zegt de eerste. ”Onze boeren werken al heel lang op een zo natuurlijk mogelijke manier. Met bijvoorbeeld grote aandacht voor koolstofvastlegging in de bodem en koeien die zoveel mogelijk buiten lopen. Dat is onze manier om bij te dragen aan de CO₂-reductie-, natuur- en biodiversiteitsdoelen. Maar onze boeren
worden daarvoor niet betaald.” Natuurlijk, als coöperatie werkt Naturmælk er hard aan om ook die toegevoegde waarde zo goed mogelijk te vermarkten. Maar het steekt Frees Riggelsen dat de Deense overheid de inzet van het veevoeradditief Bovaer goedkeurt en dit
ok vergoedt. “Wij krijgen telefoontjes van verontruste afnemers: gaan jullie dat spul ook gebruiken? Waarbij ons antwoord duidelijk is: nee!” Ze is ook niet helemaal gerust op de omvorming van landbouwgrond tot bos of andere natuur. “Als de begrazing dan wegvalt betekent dat volgens mij een verschraling van de biodiversiteit omdat het leidt tot een eentonige begroeiing.”
De irritatie van Frees Riggelsen wordt gevoed door de grote technische focus om het CO₂-reductiedoel te halen. Bovaer, aanpassing van stalsystemen; het is een weg die de Naturmælk -boeren gewoon niet willen bewandelen. ”Maar het is de nieuwe Deense realiteit, waarin we onze
weg ook wel weer gaan vinden”, besluit ze strijdvaardig.
Uit ZuivelZicht 3 2025
