Begin jaren negentig interviewde ik als jonge journalist een directeur van Rabobank. Hij voorspelde schaalvergroting in de melkveehouderij, een forse mechanisering en een sterke vraag naar kapitaal. Met de kennis van nu klinkt dat weinig opzienbarend, maar in die dagen was die voorspelling van intensivering nog wat raadselachtig. Grotere melkveebedrijven, dat
betekende nog harder werken voor de boeren, nog vroeger opstaan om nog meer koeien te melken. En meer financiering, hoe konden ze die dragen? Het was al sappelen in de melkveehouderij. Natuurlijk heeft de bank gelijk gekregen. De balanswaarde van het gemiddelde melkveebedrijf is vertienvoudigd tot 5,3 miljoen euro (2023). Dit zegt iets over de transitie die de melkveehouderij heeft doorgemaakt sinds de invoering van de melktank. Een melkveehouder brengt meer tijd door achter een laptop dan bij de koeien. De hele bedrijfsvoering is geautomatiseerd, van voerschema’s tot het melken. Het accent van het werk is verschoven van ambachtelijkheid naar investeringsbereidheid.
Maar degenen die deze slag hebben gemaakt, gaan met pensioen. De nieuwe generatie melkveehouders staat oog in oog met weer nieuwe uitdagingen. Zij moeten hun bedrijfsvoering afstemmen op maatschappelijke vraagstukken die ver van hun erf spelen. Dan gaat het over duurzaamheid, milieukwesties, marktfluctuaties, vergunningen, subsidies en omgevingsfactoren. De melkveehouder moet een strateeg zijn om de weg te vinden in een bureaucratisch doolhof, waar de bordjes alsmaar worden verhangen. De belangrijkste vaardigheid van een melkveehouder is de balans te vinden tussen een gezonde bedrijfsvoering en de eisen van het maatschappelijk speelveld.
Er zijn zorgen of jonge melkveehouders hier nog zin in hebben. Nederland als
zuivelnatie is in het geding. Toch komen er steeds jonge melkveehouders bij. Het
gaat zoals in elke sector: het zijn de ondernemende types die de uitdaging
aangaan. Waar anderen er geen gat in zien, kraken zij de code voor het succes.
Dat is maar goed ook. Bedrijven zonder uitdaging vernieuwen niet en dat zou pas
zorgelijk zijn. De hele zuivelketen kan zich dat niet permitteren. ●
