REDACTIONEEL #9 | ls scholier op de middelbare landbouwschool kreeg ik één keer per week les in techniek. De fijne kneepjes van de agrotechnologie doorgrondde ik niet. Toch haalde ik mijn diploma.
Het is de vraag of dat nu nog zou lukken. Wie de melkveehouderij in wil, kan beter afstuderen als ingenieur dan als startende agrariër. De sector is in de greep geraakt van de hightech, van de boerderij tot in het laboratorium van de zuivelfabriek.
Die innovatie speelt zich af op twee fronten. De eerste is die van de melkverwerking. Automotisering van het productieproces is nooit meer gestopt. De laatste tijd gaat het over de betekenis van artificial intelligence voor de zuivel. Een grootmacht als het Franse Danone stuurt alle procesoperators op cursus om AI in de vingers te krijgen. Productieprocessen in de zuivel waren al lean & mean, maar dankzij AI blijkt er toch nog de nodige verbetering mogelijk te zijn. Dat kleine beetje verbetering kan een bedrijf van enige omvang zomaar miljoenen opleveren.
De tweede technologische revolutie is nog veel complexer. Die gaat over het toevoegen van ingrediënten en het bewerken van zuivel om producten gezonder te maken. Het gaat dan om zaken als probiotica, fermentatie en lactobacillen. Maar wie denkt dat het volstaat om een blik bacteriën leeg te schudden boven een fles melk, riskeert een levenslange gevangenisstraf. Functionele zuivel, zoals de vakterm luidt, is onderworpen aan strenge regels. Er is een surplus aan kennis nodig om te voorkomen dat de melk wordt verrijkt in plaats van vergiftigd. Toch wagen de zuivelindustrieën zich hieraan, want de vraag naar functionele zuivel rijst de pan uit. Alsof het een soort elixer is.
Zuivel als excellent product, dat zou je niet zeggen te midden van verhalen over dierenwelzijn, krimp van de veestapel en mestoverschotten. Soms lijkt het alsof melk het sluitstuk is van alles wat er misgaat op het platteland. Maar giet het in een ander jasje, doe er een nieuwe wikkel om, geef het een andere naam en opeens is zuivel helend en hip.
Zo maskeert zuivel haar kwetsbaarheid van betaalbaarheid en beschikbaarheid. Dat zijn niet de juiste ingrediënten om een merk groot te maken. Onbetaalbaar en onbereikbaar liggen beter in de markt.
Het is goed dat de zuivelindustrie dit gat in de markt met succes aanboort. Zuivel voorziet in een basisbehoefte. Het maakt niet uit op welke manier dat gebeurt. Als het maar gebeurt.
Dit voorwoord hoort bij Zuivelzicht | editie 9-2025. Abonnees kunnen alle artikelen ook online lezen. Nog geen abonnee? Sluit dan een abonnement af.
