Ter illustratie
De klimaatopgave uit het stikstofplan van het kabinet pakt voor biologische melkveehouders zwaar uit. Niet de grondgebondenheidsnorm, maar de voorgestelde norm voor CO₂-uitstoot vormt een knelpunt. Hierdoor worden bedrijven die extensief werken en vaak bijdragen aan biodiversiteit en bodemkwaliteit, toch hard geraakt. Aldus accountancy- en adviesbureau aaff in een analyse waarover de website Sterke Erven bericht.
De analyse maakt duidelijk dat biologische melkveehouders niet worden ontzien door de nieuwe stikstof- en klimaatmaatregelen. De CO2-opgave vormt voor hen de grootste uitdaging. Volgens het adviesbureau dreigt beleid zonder maatwerk, dat bedoeld is om landbouw te verduurzamen, juist ook de bedrijven te raken die al extensief en grondgebonden werken.
CO2 overstijgt de norm
Om de beoogde norm (92 kilogram CO₂-equivalenten per fosfaatrecht) te halen, is een reductie van 20,1 kilogram CO₂-equivalenten per fosfaatrecht nodig. Dat is circa 18 procent van de huidige waarde. Voor biologische bedrijven is dit complex, omdat de CO2-voetafdruk hoger uitkomt door een lagere melkproductie per koe, structuurrijker (gras)rantsoen door geen kunstmest, bodemprocessen, voederproductie en de totale bedrijfsopzet. De ammoniakuitstoot ligt met 0,250 kilogram per fosfaatrecht boven de norm van 0,164 kilogram NH₃ per fosfaatrecht in 2025. Dat is een duidelijke overschrijding. Tegelijkertijd is ammoniak in veel situaties concreter te reduceren via emissiearme stalsystemen, voerspoor, aanpassingen in mestopslag, vloeren, mestschuiven, managementmaatregelen en gerichte stalinnovatie. Deze maatregelen vragen investeringen, maar bieden ondernemers wel een duidelijker handelingsperspectief dan de klimaatopgave.
Beleidsparadox
Volgens aaff ontstaat hier de paradox in het beleid. Terwijl de overheid duurzame en biologische landbouw vanwege voordelen rond biodiversiteit, bodemkwaliteit, dierenwelzijn en grondgebondenheid stimuleert, raakt een generieke CO2-norm deze bedrijven hard. Het risico is dat duurzame koplopers worden afgeremd doordat één emissie-indicator zwaarder weegt dan de bredere maatschappelijke prestaties van het bedrijf. Door deze ontwikkeling kan de bereidheid van ondernemers om te investeren in duurzame productiesystemen juist afnemen. Aaff roept daarom op tot regelgeving die aansluit bij de langetermijnvisie op landbouwtransitie en een realistische uitvoerbaarheid in de praktijk.
Meer informatie en een tabel op de website van Sterke Erven.