Plantaardige dranken zijn niet meer weg te denken uit het supermarktschap, maar hetzelfde valt nog niet te zeggen over plantaardige kaas. Het nabootsen van de smaak en textuur zonder toevoeging van kruiden blijkt erg lastig. Those Vegan Cowboys is het gelukt met precisiefermentatie, maar de ‘kaas’ mag voorlopig nog niet de Nederlandse markt op.
Veel plantaardige kazen op de Nederlandse markt lijken qua rek en smaak nog niet op dierlijke kaas en worden daarom nog niet veel gekocht ten opzichte van vleesvervangers, plantaardige dranken en yoghurtalternatieven.
Nog kleine markt
In 2025 werd in Nederland 904.000 kilo aan plantaardige kaas verkocht, met een verkoopwaarde van 10,6 miljoen euro, aldus onderzoek van The Good Food Institute. Het marktaandeel was 0,6 procent in 2025, tegenover 8,9 procent voor plantaardige dranken. Nederlanders aten bijna 385 miljoen kilo aan dierlijke kaas, aldus cijfers van het CBS.
Unieke eigenschappen
Het is ontzettend moeilijk om met plantaardige ingrediënten de structuur van dierlijke kaas na te maken, vertelt de Wageningse hoogleraar en onderzoeker Elke Scholten aan RTL Nieuws. "Dierlijke kaas rekt op een bepaalde manier en het smeltgedrag met draden is uniek. Het heeft een bepaald mondgevoel en textuur en al die eigenschappen komen van caseïne."
Door de andere structuur is het bovendien moeilijk om een vegakaas te maken, waar je netjes plakjes van kan schaven. Daarom zie je plantaardige kaas veel in zachte vormen zoals smeerkaas en camembert. Volgens Scholten laat een deel consumenten de plantaardige variant staan als de textuur afwijkt. Melk daarentegen is qua structuur makkelijker na te bootsen. "De eiwitten en vetdeeltjes zijn namelijk heel klein”, verklaart Scholten aan RTL.
De smaak is sowieso anders volgens de onderzoeker. Plantaardige kaas wordt vaak gemaakt op basis van kokosolie en die kokossmaak proef je soms. Scholten: "Bij dierlijke kaas komt de smaak onder meer van melkvet. Het is zoeken naar moleculen waarmee je die smaak kan nabootsen. "
Plantaardige caseïne
Het is de wetenschappers van het Belgisch-Nederlandse Those Vegan Cowboys gelukt de code te kraken na vijf jaar experimenteren. In 2019 begon de zoektocht naar niet-dierlijke caseïne in een lab in Gent. Het bedrijf is opgericht door Jaap Korteweg en Nico Kofferman, oprichters van De Vegetarische Slager.
Het bedrijf gebruikt precisiefermentatie. Met bacteriën, gist en schimmels wordt in fermentoren de niet-dierlijke caseïne gebrouwen, die volgens CEO Hille van der Kaa identiek is aan dierlijke caseïne. Met deze bouwstoffen kan het bedrijf kaas maken die volgens haar qua smaak en structuur hetzelfde is als dierlijke kaas.
Het bedrijf is inmiddels in het bezit van een GRAS-status (Generally Recognized as Safe), en brengt de plantaardige kaas eind dit jaar naar de Amerikaanse supermarkt.
Zuivelzicht schreef enkele maanden geleden ook over de ontwikkelingen rondom plantaardige zuivel en sprak met de CEO van Those Vegan Cowboys.
Lees meer: Zuivel zonder koe
Drie jaar wachten
Goedkeuring in Europa gaat moeizaam door strengere regelgeving van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA). EFSA-experts kijken onder meer of er geen gevaarlijke stoffen in zitten. Naar verwachting kunnen Nederlandse consumenten, vanwege de lengte van het Europese traject, de kaas van Those Vegan Cowboys hier pas over drie jaar kopen.
Producenten van plantaardige kaas mogen de term vanwege een uitspraak van het Europese Hof van Justitie niet op hun verpakking zetten. Daarom staan op verpakkingen aanduidingen als 'plantaardige plakken', 'plantaardige rasp' of 'Gouda flavour'.
WildWestLand gekruide ‘kaas'
Korteweg en Kofferman hebben nog een ander bedrijf: WildWestLand. Begin dit jaar bracht het bedrijf Smeerkees op de markt, een plantaardige smeerkaas en onlangs lanceerde het bedrijf twee harde kazen, gekruid met kruiden als kruidnagel en fenegriek. "De naturel kaassmaak is het moeilijkste na te bootsen, dus kun je bij plantaardige kaas het beste kruiden toevoegen", aldus Korteweg.
Bron: RTL Z
