ABN AMRO raamt dat, op basis van tarief- en prijselasticiteiten, de Nederlandse export van landbouwproducten naar de Verenigde Staten tot 35 procent zal dalen. Met name vis (€ -152 miljoen), groente en fruit (€ -93 miljoen) en zuivel (€ -46 miljoen) worden geraakt. Dit is gelijk aan 0,5 procent van de totale landbouwexport.
In het ABN AMRO-rapport ‘Ruimere landbouwquota als wisselgeld in handelsoorlog VS’ constateert de bank dat de Europese Unie zich uit een handelsoorlog met de VS manoeuvreert. Dat betekent dat een eenzijdig importtarief van 15 procent wordt gehanteerd – ook voor landbouw- en zuivelproducten – in plaats van de eerder opgelegde 30 procent. Met wel de genoemde exportdaling tot 35 procent richting de VS tot gevolg. Als onderdeel van het akkoord worden Europese waarden rond duurzame landbouw en voedselveiligheid, importtarieven en quota ingezet als wisselgeld, Europa zegt toe wetgeving te dereguleren in het voordeel van Amerikaanse importeurs. Dit vergroot concurrentie en aanbod op de Europese mark van specifieke producten zoals babymelkpoeder en garnalen waardoor een neerwaartse prijsdruk voor deze producten ontstaat.
Alternatieve markten
De EU lijkt haast te maken met het sluiten van handelsakkoorden met andere landen om alternatieve afzetmarkten aan te boren. Na een halfjaar handelsoorlog is op 28 juli een deal gesloten tussen de VS en de EU. De onzekerheid die boven de markt hing, lijkt voorbij. Er zijn definitief geen uitzonderingen op het nieuwe tarief bedongen voor Goudse en Edammer kaas.
Wel zijn uitzonderingen gemaakt voor farma, chips en specifieke types en onderdelen van machines. De impact op de totale sector lijkt daarmee beperkt, al kunnen de gevolgen voor individuele bedrijven met een grote afhankelijkheid van uitvoer naar de VS volgens ABN AMRO groot zijn. Het zijn met name de Europese exporteurs van agrarische producten met afnemers in de VS die de klappen incasseren.
De economische schade van een tarief bestaat uit de kosten van het importtarief en een daling van de afzet als gevolg van een hogere prijs. Exporteur en importeur zullen met elkaar onderhandelen over de prijs en proberen het tarief door te schuiven, achterwaarts of voorwaarts in de keten. De schade van het importtarief komt volgens onderzoek van Goldman Sachs – een Amerikaanse bank – voor 15 procent in rekening bij Europese exporteurs. Amerikaanse importeurs dragen ook 15 procent van de schade terwijl de Amerikaanse consument 70 procent betaalt.
Verdragen met andere landen
Het onderzoek is breder van aard, voor voedsel of agrarische producten kunnen deze percentages anders uitvallen. Europese exporteurs kunnen namelijk, naast het gedeeltelijk absorberen van het tarief, de Amerikaanse vraaguitval gedeeltelijk opvangen door producten elders af te zetten. De EU zet daarom sterk in op nieuwe handelsverdragen met de Mercosur-landen en Mexico.
De effecten van de Amerikaans importheffing worden ook nog eens versterkt door de zwakke Amerikaanse dollar. Sinds het aantreden van Trump heeft de dollar flink aan waarde ingeleverd. Momenteel staat de koers op 1,17 USD/EUR tegenover 1,04 USD/EUR tijdens zijn inauguratie. Amerikaanse importeurs hebben daardoor méér dollars nodig om eenzelfde product uit Europa te importeren. Het Economisch Bureau van ABN AMRO verwacht dat de koers van de euro in 2026 verder oploopt tussen de 1,17 en 1,25 USD/EUR.
VS makkelijker toegang tot Europa
De EU heeft de intentie uitgesproken Europese wetgeving af te schalen en te versimpelen zodat Amerikaanse landbouwproducenten gemakkelijker toegang krijgen tot de Europese markt. Concreet gaat het om verruiming van Europese Tariff Rate Quota (TRQ) – waarbij tot een maximum aantal goederen geen importheffing betaald hoeft te worden – voor onder andere kaas, melkpoeders, sojaboonolie en bepaalden soorten vis. Daarnaast om afschaffing van importtarieven en quota voor zaden, gedroogde vruchten en groenten, aardappelen en
kunstmest en afzwakking van een mechanisme voor een CO₂-heffing aan de Europese grens, waarmee een opslag op Amerikaanse kunstmest per 1 januari 2026 voor
kleinere bedrijven van tafel is. Daarnaast wordt onder meer onderzocht of versimpeling rondom certificering van voedselveiligheid voor varkensvlees en zuivel mogelijk is. Hetzelfde geldt voor de anti-ontbossingswetgeving (EUDR) die invloed heeft op onder andere rundvee.
Onzekerheid niet uit de lucht
Hoever de Europese ‘intentie’ gaat en met welk tempo de versoepelingen worden ingevoerd, is nog ongewis. De ervaring leert dat name afspraken rond certificeringen en technische productspecificaties lang kunnen duren waardoor afspraken voor specifieke producten maanden of jaren na invoering van een handelsdeal nog niet zijn vlot getrokken. De overeenkomst treedt overigens pas in werking als het Europese Parlement en de Europese Raad instemmen, wat nog enkele maanden kan duren. Het is bovendien nog maar de vraag of er voldoende draagvlak is in het parlement om de deal definitief te sluiten nu de Socialisten en Democraten – de tweede fractie in het Europese parlement – voornemens zijn tegen
de handelsdeal te stemmen. Ook aan andere kant van de Atlantische oceaan blijft onzekerheid bestaan. In de VS lopen federale rechtszaken naar de legitimiteit van de importtarieven. Bovendien blijft Trump wispelturig, waardoor zaken zomaar kunnen kantelen.
Het complete rapport is te lezen door op ABN AMRO achter Bron: te klikken
Bron: ABN AMRO | Jelmer Schreurs
